وقف: تعریف وقف، وقف عام چیست؟ ⚡ شرط تحقق وقف ✅ چه اموالی را میتوان وقف کرد؟ ✅ ناظر یا متولی وقف کیست و چه حقوق و وظایفی دارد؟ ✅ شرایط عزل وقف چیست؟
| ☑️ وکلای پایه یک دادگستری | ☑️ تخصص در دعاوی ملکی |
| ☑️ همکاران ما | ☑️ اساتید دانشگاه و قضات بازنشسته |
| ☑️ عضو کانون وکلای مرکز | ☑️ اولین دفتر حقوقی تخصصی ملکی |
| ☑️ تصمیم گیری جمعی | ☑️ گزارش دهی منظم |
بر اساس قانون مدنی، وقف عبارت است از اینکه؛ عین مال، حبس و منافع آن تسبیل شود. به این صورت که فردی با نیت خیرخواهانه و انسان دوستانه، مانع نقل و انتقال تمام یا بخشی از اموال خویش شود تا دیگران از مال او برای همیشه استفاده کنند.
بهطور مثال، شخصی خانهای دارد و تصمیم میگیرد که خانه مسکونی خود را به نفع ایتام وقف کند تا از آن ملک برای نگهداری و مراقبت از کودکان بیسرپرست استفاده شود.
شخصی که مال خود را وقف میکند، واقف و شخصی که وقف برای او و به نفع او صورت گرفته را، موقوف علیه میگویند.
واقف باید مالک مالی که وقف میکند باشد، بنابراین نسبت به مال خویشان یا دیگران، نمیتوان تصمیم به وقف نمود.
وقف عام چیست؟
درصورتیکه وقف برای تعداد زیادی از مردم شده باشد، به آن وقف عام میگویند. مثل اینکه شخصی زمین خود را برای ساخت مدرسه یا بیمارستان یا مسجد وقف کند.
شرط تحقق وقف:
برای اینکه وقف تحقق یابد، باید واقف و کسی که وقف به نفع او صورت گرفته یا سازمان و اداره مربوط، وقف را قبول کنند. قبول وقف به هر لفظی که صراحتاً دلالت بر وقف مال و قبول آن دارد، انجام میشود.
نکته: وقف برای مدت نامحدودی صورت میگیرد بنابراین نمیتوان برای آن زمان تعین کرد.
سوالات متداول درباره وقف
چه اموالی را میتوان وقف کرد؟
اموال خوراکی یا مصرف شدنی را نمیتوان وقف کرد و فقط مالی را میتوان وقف نمود که با استفاده از آن اصل مال از بین نرود.
ناظر یا متولی وقف کیست و چه وظایفی دارد؟
ممکن است شخص واقف خودش را متولی امور وقف قرار دهد یا اینکه واقف در ضمن عقد، شخصی را برای اداره امور وقف معین کند که آن شخص را، ناظر یا متولی میگویند که موظف به نظارت و تصمیمگیری و بازرسی بر اموال وقف شده میباشد.
چگونه میتوان متولی وقف را عزل نمود؟
کسی که بهعنوان متولی تعیین میشود، باید این سمت را قبول کند. پس از قبولی متولی، او حق استعفا نداشته و حتی واقف یا دولت هم نمیتوانند او را عزل کنند، مگر اینکه در وقف نامه قید شده باشد و همچنین درصورتیکه متولی مرتکب خیانت شد یا عدم عدالت او اثبات شد، واقف یا دادگاه میتوانند او را عزل کنند.
اما اگر چنین قیدی در وقف نامه موجود نباشد و متولی مرتکب خیانت نسبت به اموال موقوفه شود، دادگاه فقط میتواند فردی را به عنوان امین برای نظارت در کنار او تعیین کند.
نکته: درصورتیکه واقف برای متولی شرط خاصی تعیین کند، پس از اینکه متولی آن شرط را از دست بدهد وکالت او عزل میشود. مثل اینکه شرط متأهل بودن برای متولی تعیین شده باشد، در این صورت پس از طلاق متولی از همسرش، وکالت او عزل میشود.
جهت مطالعه بیشتر روی لینک های زیر کلیک کنید
حقوق متولی:
متولی برای اداره امور وقف محق به دریافت اجرت است که مطابق نظر واقف پرداخت میشود.
درصورتیکه واقف مبلغی را برای اجرت متولی تعیین نکرده باشد، اجرتالمثل دریافت میشود.
فروش یا از بین رفتن مال موقوفه؟
فروش مال موقوفه ممنوع بوده و فقط در سه مورد صورت میگیرد:
- خراب شدن مال موقوفه.
- ترس از خراب شدن مال، در حدی که امکان بازسازی آن نباشد.
- اختلاف میان موقوف علیهم؛ یعنی کسانی که وقف به نفع آنان صورت گرفته است، آن هم درصورتیکه اختلاف به حدی جدی و شدید باشد که امکان قتل و خونریزی داده شود.
در صورت خرابی یا از دست رفتن کارایی مال موقوفه، وقف منحل شده و ثمن آن در امری که نزدیک به نظر واقف است هزینه میشود.