الزام به تأدیه ثمن معامله یا قرارداد

لزوم تأدیه‌ی ثمن

یکی از آثار عقد بیع، تأدیه‌ی ثمن معامله است که باید در مکان و زمانی که در قرارداد تعیین‌شده، صورت گیرد؛ مثلاً در عقد بیع، مبیع با ثمن مبادله می‌شود، بنابراین طبق بند ۴ ماده‌ی ۳۶۲ قانون مدنی، همان‌طور که بایع ملزم به تحویل مبیع می‌شود، مشتری و خریدار هم به پرداخت ثمن معامله ملزم می‌شود و درصورتی‌که خریدار از پرداخت ثمن خودداری نماید، بایع می‌تواند از دادگاه اجرای این تعهد را خواستار شود.

ماده‌ی ۳۹۵ قانون مدنی:
اگر مشتری ثمن را در موعد مقرر تأدیه نکند، بایع حق خواهد داشت که بر طبق مقررات راجع به خیار تأخیر ثمن، معامله را فسخ یا از حاکم، اجبار مشتری به تأدیه‌ی ثمن را بخواهد.

خسارت تأخیر در تأدیه

معمولاً طرفین قرارداد بیع، پس از توافق در مورد موضوعات اصلی و پرداخت بخشی از ثمن معامله، شرایطی را معین می‌کنند که هر طرف موظف به انجام و ایفای آن شود؛ مثلاً، در قرارداد تعیین می‌کنند که فروشنده، پس از انجام تشریفات اداری انتقال، در زمان مشخص در دفترخانه‌ای معین حاضرشده و انتقال را ثبت کند. یا مثلاً تعیین می‌کنند که مبیع در تاریخ مشخص‌شده، به خریدار تحویل داده شود.
در اکثر مواقع طرفین قراردادها برای عدم انجام تعهدات، مبلغی را به‌صورت روزانه، ماهانه یا … مشخص می‌کنند که درواقع تراضی طرفین راجع به خسارت ناشی از عدم اجرای تعهد است؛ اما اگر در خصوص خسارت تأخیر در تأدیه توافقی موجود نباشد، پس از درخواست ذی‌حق، دادگاه می‌تواند نسبت به آن رأی صادر کند.