اثبات مالکیت

اثبات مالکیت عنوان دعوایی میباشد که مدعی یا خواهان برای ثابت کردن مالکیت عین مثل اموال منقول و غیر منقول یا انواع حق و سایر حقوق مالی یا غیر مالی مطرح میکند . با این حال بعضی از محاکم معتقدند مفهوم مالکیت منحصر به عین غیر منقول است .
قضات در خصوص پذیرش اثبات مالکیت اختلاف نظر دارند . با این حال بیشتر قضات در مورد املاک ثبت نشده چنین دعوایی را میپذیرند .
دادگاه ها در مورد املاکی که سند مالکیت دارند طبق مواد ۴۷ و ۲۲ فردی که سند مالکیت به نام اوست را مالک میشناسند . صاحب نظرانی که با دعوای اثبات مالکیت در مورد املاک ثبت شده مخالفند میگویند ؛ که در صورتی که اثبات مالکیت را در مورد املاک ثبت شده بپذیریم ملک با صدور حکم به مالکیت صاحب سند عادی همزمان دارای دو سند رسمی میشود ، یکی حکم قطعی مبنی بر اثبات مالکیت دارنده سند عادی و دیگری نزد خوانده دعوی که طبق ماده ۲۲ دارای اعتبار میباشد . همین موضوع دلیل مخالفت آنها با طرح دعوای اثبات مالکیت در مورد املاک دارای سند رسمی است . اما از دید اغلب صاحب نظران امکان طرح دعوی در مورد اراضی و املاک ثبت نشده وجود دارد .
در پاسخ به ایرادات حقوق دانان درمورد عدم امکان طرح دعوای اثبات مالکیت در مورد ملک های دارای سند رسمی گفته اند که ایراد و انتقادات وارد شده صحیح نیست . چون وقتی حکم اثبات مالکیت صادر میشود اعتبار سند رسمی قبلی از بین رفته و با وجود تاریخ مؤخر حکم بر اثبات مالکیت سند قبلی بی اثر میشود .
در حقیقت مطلب فوق پاسخ کاملی به انتقاد مخالفین اثبات مالکیت در مورد املاک ثبت شده نداده است .
چون با اینکه وجود دو سند متضاد و به ظاهر معتبر در خصوص یک ملک در دست افراد جامعه ممکن است مردم را به اسناد بی اعتماد کند و اهمیت و اعتبار اسناد رسمی را زیر سوال ببرد . اما مشخص است که نمیتوان با پاک کردن صورت مسئله مشکل را حل کرد همانطور که اقلیتی از قضات این نوع دعاوی را با شرایطی میپذیرند.

شرایط دعوی اثبات مالکیت :

با وجود اختلاف نظر های موجود یکی از دعاوی معمول در باب املاک اثبات مالکیت است که معمولا افراد برای اینکه حق خود را در باب مالکیت ثابت کنند مطرح میکنند که باید شرایط ذیل را در دعوای اثبات مالکیت دارا باشد:
۱٫وجود قرارداد شفاهی یا کتبی :
خواهان دعوای اثبات مالکیت باید وجود قراردادی مبنی بر انتقال مالکیت را ثابت کند یا دلایلی در خصوص مالکیت ارائه نماید که در این مورد معمولا خواهان برای اثبات وجود قرارداد سند عادی ارائه میدهد چون خواهان دعوی اثبات مالکیت یا دارای سند عادی میباشد یا دلایلی غیر از سند رسمی مانند قرارداد شفاهی دارد که در مورد اخیر باید با سایر ادله وجود چنین قراردادی را اثبات کند.
اما صرف وجود سند یا قرارداد یا ادله ای مبنی بر وجود قرارداد عادی یا شفاهی برای طرح دعوای اثبات مالکیت کافی نمی باشد .
۲٫اثبات اعتبار قرارداد :
عنوان مذکور برای نزدیکی به ذهن است ، چرا که با اثبات طرق قانونی نقل و انتقال ملک یا اثبات وجود یک قرارداد کار خواهان دعوا برای طرح دعوای اثبات مالکیت تمام است ، این استناد به اصالت الصحه این خوانده دعوا میباشد که باید با ایراد به اعتبار سند عادی از دعوا دفاع کند و اگر خواهان دلیلی بر بی اعتباری قرارداد اثبات شده از طرف خواهان ارائه دهد ، با انقلاب دعوا خواهان که مدعی اعتبار قرارداد است باید اعتبار قرارداد را اثبات کند ، چون ممکن است قرارداد معتبری هم تنظیم شده باشد و با جهاتی قانونی بعد از تنظیم ، اقاله ، ابطال یا فسخ شده باشد . پس خواهان در صورت دفاع مؤثر از طرف خوانده ، باید اعتبار قرارداد خود را ثابت کند .
۳٫خواسته ی الزام به تنظیم سند در کنار اثبات مالکیت:
یکی دیگر از شرایط طرح دعوی مالکیت دارنده سند عادی , طرح خواسته ی الزام به تنظیم سند رسمی در کنار اثبات مالکیت است ، مخصوصا وقتی که دارنده سند عادی در مقابل دارنده سند رسمی قص اثبات مالکیت داشته باشد ، چون معمولا در این موارد ، دادگاه ها به استناد بند ۷ ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی ، دعوی اثبات مالکیت را رد میکنند با این اعتقاد که بر فرض ثبت دعوی دارای اثر قانونی نمیاشد و از طرف دیگر ایراد وارد شده بر استماع دعوی اثبات مالکیت دارنده به این ترتیب بسته میشود ، چون با اثبات مالکیت دارنده سند عادی و صدور حکم مبنی بر الزام خوانده به تنظیم سند ، سند موجود در دست خوانده به مالک جدیدی که دادگاه مالکیتش را ثابت کرده منتقل میشود . همچنین با تنظیم سند جدید و ثبت آن در دفتر املاک سند اول بی اعتبار شده و دارنده سند قبلی نمیتواند از سند خود سؤاستفاده کند .

دلایل لازم در دعوی اثبات مالکیت :

اثبات مالکیت از راه استناد به اماره ی تصرف یا از راه اثبات وقوع یکی از اسباب تملک یعنی عقود و قراردادها ، ارث ، حیازت مباحات ، اخذ به شفعه میباشد.
تصرف به عنوان مالکیت طبق ماده ۳۵ قانون مدنی دلیل بر مالکیت است ، مگر اینکه خلاف آن ادعا ثابت شود .
متصرف برای اثبات مالکیت خود نیاز به اقامه دلیل ندارد و اثبات دعوی بر عهده ی شخصی میباشد که قصد اثبات خلاف اماره قانونی تصرف را دارد .
در صورتی مالک سابق مال معلوم نباشد تصرف دلیل مالکیت است ، در غیر این صورت باید در دادگاه ثابت کند که به یکی از اسباب انتقال ، مال موضوع دعوی به وی منتقل شده است .

مدارک و منضمات مورد نیاز :

تصویر مصدق سند یا قرارداد
تصویر مصدق رسید پرداخت وجه
استماع شهادت شهود و مطلعین
درخواست استعلام
عندالزوم تحقیقات محلی …